Jan Voerman Sr.

Kampen 1857 – 1941 Hattem

Bij de naam Jan Voerman senior denkt men in eerste instantie vooral aan zijn groots ogende, maar tegelijkertijd zeer subtiel geschilderde IJsselgezichten. Minder bekend zijn Voermans stillevens. Ook deze kenmerken zich door een grote subtiliteit. Vooral in zijn aquarellen van stillevens heeft hij een hoog niveau bereikt.
De opzet van Voermans stillevens is eenvoudig, maar tegelijkertijd geraffineerd. Vaak zijn het niet meer dan één of twee potjes met slechts enkele bloemen erin. Geen pronkzuchtige werken, maar juist heel intieme voorstellingen. Tot zijn favoriete onderwerpen behoorden de zogenaamde ‘La France’ rozen in een schaal en azalea’s in een eenvoudige gemberpot. Met kleine toetsjes gehoogd wit heeft Voerman de bloemen geaccentueerd. Het groen van de omringende blaadjes licht juist genoeg op om ze ‘los’ te laten komen van de sober gehouden achtergrond. Met enkele transparant geschilderde lagen is de weerspiegeling van de pot ofwel de bloemen in het tafelblad aangegeven.

Het ligt niet voor de hand dat Jan Voerman kunstschilder is geworden. Hij wordt geboren als tiende zoon van een Kamper boer en boerin in het midden van de 19e eeuw. In die tijd ligt binnen de stadsmuren van Kampen een aantal boerderijen naast elkaar in een straat, de Groenestraat. Jans geboortehuis is op nummer 23.
Op de lagere school sluit Voerman vriendschap met de drie jaar jongere Willem Bastiaan Tholen. Beide jongens hebben veel belangstelling voor tekenen, niet in het minst gestimuleerd door vader Tholen, die zelf een opleiding als schilder genoten heeft. Jan werkt na de lagere school in het boerenbedrijf van zijn vader, maar Tholen gaat naar de H.B.S. in Kampen. Daar is in 1871 de schilder Johannes Daniël Belmer als tekenleraar aangesteld. Weldra mogen zowel Tholen als Voerman schilderles bij Belmer gaan nemen, als deze beider ouders van het grote artistieke talent van hun kinderen weet te overtuigen. In 1876 mogen beide jongens hun opleiding voortzetten aan de Rijksacademie in Amsterdam, waar August Allebé veel jonge schilders in het vak inwijdt. In 1880 completeert Voerman zijn opleiding aan de door buitenlanders zeer bezochte Antwerpse academie, waar Charles Verlat een gewaardeerde directeur en leermeester is.

Meteen na zijn opleiding vestigt Voerman zich als onafhankelijk kunstenaar in Amsterdam. Daar betrekt hij het voormalige atelier van Jozef Israels. In Amsterdam raakt hij bevriend met de schilder Jan Verkade, met wiens zus Anna hij later trouwt. Vanaf 1883 doet hij zaken met de bekende Amsterdamse kunsthandel Frans Buffa in de Kalverstraat. Tijdens zijn Amsterdamse periode schildert Voerman vooral Jordaanse types, Joodse interieurs en stadsgezichten in de Jodenbuurt. In diezelfde tijd legt hij zich ook toe op het aquarelleren en ontstaat een reeks prachtige bloemstillevens.
Vanuit Amsterdam gaat Voerman regelmatig met Jan Verkade naar Kampen en Hattem om er de sfeervolle omgeving te schilderen. Als hij in 1889 met Verkades zus Anna trouwt, vestigt het paar zich in Hattem om er nooit meer weg te gaan. Voerman legt zich toe op het schilderen van het IJssellandschap, vaak gestoffeerd met koeien of paarden. Bij zijn olieverfschilderijen ontwikkelt hij een subtiele techniek die ‘aquarelachtig’ aandoet. De indrukwekkende wolkenluchten boven zijn IJsselgezichten doen aan de 17e-eeuwse Hollandse meesters denken.

Voerman is verknocht aan Hattem. Het maakt hem zeer honkvast. Slechts bij hoge uitzondering en als het niet anders kan, gaat hij op reis. “Wie in ‘t paradijs woont, wenst het niet te verlaten”, pleegt hij te zeggen. Hij is bovendien ook bang dat er tijdens zijn afwezigheid luchten boven de IJssel komen, waarop hij juist zit te wachten. Zijn honkvastheid vormt geen belemmering voor de verkoop van zijn schilderijen. Na een aantal jaren wordt zijn werk zó gewaardeerd, dat potentiële kopers naar Hattem komen om nieuwe stukken aan te schaffen.

Rond 1935 worden Voermans ogen te zwak om nog goed te kunnen schilderen. Zo’n vier jaar later overlijdt zijn vrouw Anna, die altijd zijn steun en  toeverlaat is geweest. Twee jaar later overlijdt de schilder zelf. Hij laat een belangrijk oeuvre na, dat opvalt door zijn originaliteit en het kenmerkend ‘handschrift’ van de schilder.

Schilderijen en aquarellen van Jan Voerman in de collectie van Kunsthandel Bies:

‘La France’ rozen in een schaal

Wij maken op deze website gebruik van functionele cookies en cookies voor anonieme gebruikersstatistieken. Wij gebruiken geen cookies voor marketingdoeleinden. Meer informatie

Deze website gebruikt alleen functionele cookies en cookies om anonieme gebruikersstatistieken te kunnen inzien. Voor de gebruikersstatistieken gebruiken wij Google Analytics, privacyvriendelijk ingesteld volgens de richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Sluiten