Johannes Carolus Bernardus (‘Jan’) Sluijters

‘s-Hertogenbosch 1881 – 1957 Amsterdam

 

Jan Sluijters maakte met Piet Mondriaan, Leo Gestel, en Kees van Dongen deel uit van de Nederlandse avant-garde. In de periode 1900 – 1920 verlieten ze de gebaande paden, braken ze met alle Academische regels en zochten naar een nieuwe manier om zich uit te drukken. Dit betekende de doorbraak van het modernisme in Nederland.

Een gebeurtenis die hier onlosmakelijk mee verbonden was, was de controverse rondom Jan Sluijters en de Prix de Rome. Na zijn studietijd won Sluijters in oktober 1904 de befaamde Prix de Rome en het hierbij horende reisstipendium van vier jaar. Sluijters stuurde echter steeds kleurrijker, moderner werk in naar Frans voorbeeld, hetgeen de Commissie van Toezicht beschreef als “ruwe hartstochtelijkheid, pijndoende kleurenwreedheid, en drieste veronachtzaming der schoonheid in vrouwelijke vormen” in de “als schilderij bedoelde doeken”. Ook trokken zij voor het eerst in de geschiedenis de toelage in.

Omdat zijn werk vanaf dat moment ook vaak werd geweigerd op tentoonstellingen, voelde Sluijters zich als kunstenaar behoorlijk miskend. Maar tegelijkertijd betekende het een vorm van erkenning van zijn leidersrol in de Nederlandse avant-garde. Hierop zette Sluijters dezelfde koers voort en experimenteerde volop met het luminisme, fauvisme, kubisme en het expressionisme. In dezelfde tijd begon ook Piet Mondriaan, dankzij diens intieme contact met Sluijters, landschappen te schilderen in een veel kleurrijker palet dan daarvoor.

In 1906 en 1907 hield Sluijters zich intensief bezig met de bestudering van het werk van Vincent van Gogh en Kees van Dongen. In 1909 bracht Sluijters enkele maanden in Heeze en Laren door om er in de directe buitenlucht te schilderen. Het leverde enkele schitterende luministische landschappen op. Deze werden gekenmerkt door scherpe kleurtegenstellingen in kleine, aan het pointillisme verwante kleurstipjes en streepjes. Twee jaar daarna ging hij over op grotere kleurvlakken met vereenvoudigde vormen. Kleur was voor Sluijters hèt middel geworden om uitdrukking te geven aan zijn persoonlijke waarneming.

Ook het stilleven was voor Sluijters een dankbaar onderwerp, waarmee hij volop kon experimenteren. Ze laten een interessante artistieke ontwikkeling zien van fauvistisch, naar kubistisch en expressionistisch. Ook gebruikte hij nu eens een licht blauwe, dan weer een donker grijs fond als achtergrond. Daarnaast was hij een uitstekend figuur- en portretschilder.

Bij het grote publiek werd Jan Sluijters vooral bekend als de vrouwenschilder. Vanaf 1910 maakte hij een serie vrouwelijke naakten in expressieve kleuren. Het waren uitingen van zijn subjectieve waarneming, waarbij vooral kleur en lijn centraal stonden. Dit sloot aan bij de expressionistische tendens die ook elders in Europa in gang gezet was.

In 1909 leerde Jan Sluijters Greet van Cooten (1885-1967) kennen tijdens een tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam, die hij samen met onder andere Piet Mondriaan (1872-1944) had georganiseerd. Sluijters was direct Greet geïntrigeerd en vroeg haar om voor hem model te staan. (Na zijn scheiding van Berthe Langerhorst in 1910 trouwde hij met Greet van Cooten in 1913). Behalve dat ze werkte als schildersmodel, had ze zelf ook grote belangstelling voor kunst en cultuur en schilderde ze  tot de geboorte van hun eerste zoon Jan Junior in 1914 zelf ook. Sluijters hechtte grote waarde aan haar mening: “Mijn vrouw[…] is misschien de eenige naar wie ik luisteren kan en dat komt doordat zij mij zoo door en door kent en ook door haar uiterst fijne intuïtie”. Jan Sluijters schilderde Greet in verschillende houdingen, waarbij hij vooral experimenteerde met de plaatsing van contrasterende kleurvlakken en gekleurde contourlijnen. Voor deze serie maakte Sluijters veelvuldig gebruik van studies in aquarel.

Vanaf ongeveer 1913 begon Sluijters zich op het kubisme toe te leggen, hetgeen resulteerde in vrouwfiguren zonder echte individuele kenmerken. Omstreeks de jaren ’20 verschoof hij meer in de richting van het expressionisme en kregen zijn modellen ook identiteit terug. Na geboorte van zijn kinderen heeft Sluijters wel nog getekende en geaquarelleerde naaktstudies van Greet gemaakt, maar stond zij niet meer vaak model voor zijn schilderijen. Vanaf dat moment gebruikte hij andere modellen.

 

Werken in museumbezit
Stedelijk Museum (Alkmaar), Amsterdam Museum, Stedelijk Museum (Amsterdam), Van Goghmuseum (Amsterdam), Joods Historische Museum (Amsterdam), Koninklijk Museum voor Schone Kunsten (Antwerpen), Gemeentemuseum Arnhem, Drents Museum (Assen), Gemeente Bergen (NH), Stedelijk Museum (Breda), Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (Brussel), Gemeentemuseum (Den Haag), Postmuseum/Beeld & Geluid (Den Haag), Museum De Wieger (Deurne), Deventer Musea, Dordrechts Museum, Rijksmuseum Twenthe (Enschede), Van Abbemuseum (Eindhoven), Zuiderzeemuseum (Enkhuizen), Frans Hals Museum (Haarlem), Teylers Museum (Haarlem), Noordbrabants Museum (’s-Hertogenbosch), Museum Joure, Singer Museum (Laren), Zeeuws Museum (Middelburg), Museum Het Valkhof (Nijmegen), Kröller-Müller Museum (Otterloo), Rietgors Museum voor Moderne Kunst (Papendrecht), Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris (Parijs), Museum Boijmans-van Beuningen (Rotterdam), Belasting & Douanemuseum (Rotterdam), Stedelijk Museum (Schiedam), Centraal Museum (Utrecht), Museum Catharijneconvent (Utrecht), Nederlands Steendrukmuseum (Valkenswaard), Cucarçao Museum (Willemstad), Museum Henriette Polak (Zutphen), Museum de Fundatie (Zwolle).

 

Schilderijen van Jan Sluijters in de collectie van Kunsthandel Bies:

Bloemen in een vaas

Wij maken op deze website gebruik van functionele cookies en cookies voor anonieme gebruikersstatistieken. Wij gebruiken geen cookies voor marketingdoeleinden. Meer informatie

Deze website gebruikt alleen functionele cookies en cookies om anonieme gebruikersstatistieken te kunnen inzien. Voor de gebruikersstatistieken gebruiken wij Google Analytics, privacyvriendelijk ingesteld volgens de richtlijnen van de Autoriteit Persoonsgegevens.

Sluiten